طب سنتی ایران

در طب سنتي چهار ركن (عنصر) اساسي كه در انسان وجود دارد:

از تاثير اركان چهارگانه ( آتش-هوا-آب-خاك ) بر يكديگر مزاجهاي مختلف ايجاد ميشود كه در زير نام برده ايم:

1-     گرم وخشك (آتش) + گرم وتر (هوا) = گرم

2-     گرم وخشك (آتش) + سرد و تر (آب) = معتدل

3-     گرم وتر (هوا) + سرد و تر (آب) = تر

4-      گرم وتر (هوا) + سرد و خشك (خاك) = معتدل

5-     سرد وتر (هوا) + سرد و خشك (خاك) = سرد

6-      گرم وخشك (آتش) + سرد و خشك (خاك) = خشك

تا الان پنج مزاج گرم- سرد- خشك- تر- معتدل بوجود آمد و حال فرض كنيد هر كدام يك از اين اركان 4 گانه (آتش-هوا-آب-خاك ) بر ركن مقابل مقابل خود غلبه پيدا كند.بطور مثال:‹‹مثلا 50 واحد آتش و 1 واحد اب برهم اثر بگذارند آتش غلبه كرده و اثري از آب باقي نمي ماند و مزاج حاصله همان آتش خواهد بود››

• لذا 4 مزاج ديگر به عناصر ديگر اضافه ميشود كه كلا 9 مزاج حاصل ميشود:

1-     معتدل

2-     گرم

3-     سرد

4-     تر

5-     خشك

6-     گرم وخشك

7-     گرم وتر

8-     سرد وتر

9-     سرد و تر

در زمان قديم به 4 مزاج آخري براي راحتي بيان بصورت زير نامگذاري كردند:

1-     گرم و خشك (صفرا)

2-     گرم وتر (دم)

3-     سرد و تر (بلغم)

4-     سرد و خشك (سودا)

• خصوصيات مزاج گرم و خشك ( صفراوي ها)

خصوصيات جسماني : افرادي لاغر اندام- داراي اندام كشيده و بلندي هستند- رنگ موها قهوه اي روشن و يا خرمايي-زير چشم آنها كمي كبود است- داراي موهاي كم پشت- داراي پوستي گرم وخشك- گرمايي و تحمل فصل تابستان را ندارند- رنگ چهره و سفيدي چشم به زردي مي زند- عطش زيادي دارند- شجاع و جسور بوده- دهان آنها خشك- كم خواب- رنگ زبان موقع صبح ناشتا زرد رنگ و تلخ مزه است- بهترين فصل برايشان زمستان است- ميل جنسي آنها زياد است.

خصوصيات روحي : زود عصباني مي شوند و زود هم آرام ميگيرد- افرادي باهوش- پر جنب و جوش- پر انرژي- پر حرف- خستگي ناپذير- مدير

• · خصوصيات مزاج گرم و تر ( دموي ها)

خصوصيات جسماني : افرادي درشت اندام- داراي استخوان بندي محكم-  داراي پوستي سرخ وسفيد- داراي موهاي پر پشت مجعد- نبض پر و قوي دارند- خواب خوبي دارند- تحمل گرماي زياد را دارند ولي تحمل سرما را ندارند- پوست بدنشان گرم و مرطوب است- علاقه به شيريني و ترشي دارند و تقريبا همه نوع غذا را دوست دارند

خصوصيات روحي : پيشرو و رهبر- انسان هاي پر جنب و جوش- مدير

• · خصوصيات مزاج سرد وتر (بلغم)

خصوصيات جسمي : افرادي چاق و پرچربي- پوست آنها سفيد- موهاي كم پشتي دارند- پوست بدنشان سرد و مرطوب است- تشنه نمي شوند و دهان مرطوبي دارند- تمايل به خواب زيادي دارند- تمايل به مصرف شيريني دارند- زمستان را دوست ندارند

خصوصيات روحي : افراد كم انرژي و كندي هستند- صبور و آرام هستند- عصباني نمي شوند- قدرت يادگيري آنها كمتر است

• · خصوصيات مزاج سرد وخشك (سودا)

خصوصيات جسمي : افراد لاغر اندام- پوست آنها سبزه بوده- پوست بدن آنها سرد و خشك بوده- بيني اين افراد خشك بوده- خواب اين افراد كم بوده- به شيريني و گرمي ها نسبت به سردي تمايل بيشتري نشان مي دهند- مايل به هواي گرم دارند و فصل بهار را دوست دارند

خصوصيات روحي : افرادي دقيق و منظم وحسابگر هستند- زود عصباني ميشوند- كينه اي هستند- دور انديش

هر فصل و سني مزاج مربوط به خود را دارد :