دستور خوردن ماء الشعير
در ضمن اين دستورات مربوط به افراد با مزاج گرم و انهايي كه خلط صفرا در معده شان و جود دارد
اول سكنجبين بخورند تا تلطيف خلط و وجود را مستعد كند براي دفع خلط, معده رادرست حاضر كند بعد از دو ساعت ديگر ماء الشعير ميل كنند تا در معده زيادتر از دو ساعت تامت نكند و زود هضم كند و خلطي كه سكنجبين لطيف كرده باشد بشويد و دفع كند و عروق و مجاري اخلاط را پاك كند. و گاه دفع بادرار بول كند و گاه بر عرق دفع كند.
مزاج شناسي
در طب سنتي چهار ركن (عنصر) اساسي كه در انسان وجود دارد:
|
عناصر (اركان) |
طبع |
نام به زبان قديم |
|
آتش |
گرم وخشك |
صفرا |
|
هوا |
گرم و تر |
دم |
|
آب |
سرد و تر |
بلغم |
|
خاك |
سرد و خشك |
سودا |
مزاج اعضا
گرم ترين: قلب سپس خون سپس كبد سپس گوشت-ماهيچه – طحال – كليه ها – شريانها – وريد ها
سردترين: بلغم سپس چربي سپس استخوان سپس نخاع و رباط وعصب و دماغ (مغز)
خشك ترين:مو سپس ناخن سپس استخوان و غضروف و رباط و وتر و شريان و قلب
مرطوب ترين: بلغم و خون و چربي رقيق و بعد گوشت نرم ومغز و نخاع پستان و بيضه و شش
معتدل ترين اعضاي بدن: سر انگشت شهادت است و بعد از آن باقي سر انگشتان و بعد از آنها كف دست و بعد از آن پوست پشت د ست و بعد پوست كل بدن است
مزاج شناسی در طب سنتی
تعریف مزاج از دیدگاه طب سنتی
بر آیند اثر مجموعه عناصر و ارکان مادی نظام هستی در یک شی، گیاه، غذا، حیوان و انسان را مزاج آن می نامیم. برخی از حکما نقش رفتارها را در پیدایش مزاج دخیل می دانند و برخی دیگر نیز نقش پندارها را تحت عنوان عوامل نفسانی( غم و شادی که موجب بروز سودا و صفرا ) در بروز مزاج مطرح می سازند – اما بطور مشخص یک عنوان بر جسته برای عوامل و عناصر معنوی ( غذای حرام و حلال و یا نیت پلید و خیر در بروز مزاج ) در شکل گیری مزاج قرار نداده اند.
رابطه طبع و مزاج انسان ها
رابطه طبع و مزاج انسان ها
رابطه میان طبع و مزاج فرد و خصوصیات فیزیکی مربوطه به قرار ذیل است(جدول از کتاب ۱۵ روز تا سلامتی دکتر خدادادی):
|
عناصر اربعه |
طبع |
اخلاط اربعه |
مزه دهان |
رنگ زبان |
|
آتش |
گرم و خشک |
صفرا |
تلخ |
زرد |
|
هوا-باد |
گرم وتر |
خون |
شیرین |
قرمز |
|
آب |
سرد وتر |
بلغم |
ترش |
سفید |
|
خاک |
سرد وخشک |
سودا |
شور |
سیاه |
فصلها در تغییر مزاج انسان موثرند
دخالت دادن فصل و موقعیت جغرافیایی در تغذیه مناسب آن فصل بسیار اهمیت دارد، زیرا فصلها در تغییر مزاج انسان مؤثر هستند.

فصلها بر بدن انسان تأثیر میگذارند و تغییراتی را ایجاد میکنند؛ فصل بهار گرم و تر است و در این فصل افرادی که مزاج گرم و تر دارند (افراد دموی)، خصوصاً اگر در سن رشد باشند، مشکلات بیشتری خواهند داشت، چون حرارت و رطوبت بر مزاج آنها غلبه پیدا میکند.
فصل تابستان، گرم و خشک است، بنابراین علائم گرمی و خشکی در افراد با مزاج گرم و خشک (صفراوی) که در دوره جوانی هم به سر میبرند، تشدید میشود. در تابستان، این افراد و همچنین افرادی که فعالیت زیادی دارند، بهتر است بیشتر غذاهای سرد و تر مصرف کنند و به خصوص افرادی که مزاج گرم و خشک دارند، بهتر است مواد غذایی مانند لبنیات، آب دوغ خیار و آب میوه و هندوانه بخورن
راههاي پيشگيري و درمان غلبه اخلاط
خون(دم)
پيشگيري:
عدم مصرف غذاهاي گرم وتر بخصوص در تابستان و انچه باعث توليد خون شود
درمان:
حجامت و فصد و مصرف غذاهاي سرد و تر
اهمیت مزاج در ازدواج
ایا مي دانيد در طب سنتي اصيل ايراني هيچ بيماري بدون درمان نيست